Thiết lập nhanh hệ thống điều trị ứng phó với Covid

10 min read

Sự cần thiết

Khi chưa có vắc-xin, 80% người nhiễm virus không có triệu chứng gì hoặc tự khỏi, 15% mắc Covid mức độ trung bình và cần thở oxy, 5% mắc bệnh nặng có thể phải thở máy. Khi số người nhiễm virus còn ít, số ca bệnh nặng và tử vong sẽ nằm trong tầm kiểm soát do năng lực điều trị của Việt Nam tương đối tốt. Tuy nhiên, khi số người nhiễm virus tăng nhanh và nhiều, áp lực điều trị, chuyển tuyến sẽ rất lớn, có thể nhanh chóng vượt ra khỏi năng lực hiện có. Giảm tử vong là mục tiêu chính của chiến lược chống dịch hiện nay, vì vậy điều trị sẽ trở thành then chốt với mục tiêu điều trị sớm, ngay tại cơ sở.

Do đó, mỗi địa phương có thể thiết lập và đảm bảo năng lực thu dung điều trị hiệu quả dựa trên nguồn lực và linh hoạt đáp ứng với từng giai đoạn dịch, không bị động hoặc lệ thuộc vào quá nhiều đến sự hỗ trợ từ bên ngoài.

Giai đoạn 1 – khi dịch chưa lan rộng trong cộng đồng: Thiết lập các bệnh viện dã chiến, đào tạo và nâng cao năng lực cho bệnh viện quận/huyện và tỉnh/thành phố để trở thành bệnh viện đa tầng.

Giai đoạn 2 – khi dịch lan rộng trong cộng đồng: Thiết lập các trạm y tế lưu động, mở rộng bệnh viện tầng 1, 2 để giảm tải cho bệnh viện tầng 3.

Giai đoạn 3 – khi dịch thoái lui: Lồng ghép chẩn đoán, điều trị Covid vào các chương trình điều trị bệnh truyền nhiễm hoặc hô hấp có sẵn trong hệ thống y tế. Đóng cửa các bệnh viện dã chiến và trạm y tế lưu động.

Công việc này cần thực hiện trong thời gian ngắn, với nguồn lực hạn chế, nên cần có sự chuẩn bị và có đội ngũ thiết kế, hướng dẫn làm cùng chính quyền địa phương theo hình thức ba “cùng”: “Cùng ăn, cùng ở, cùng làm”. Cụ thể là:


1. Thiết lập Trạm y tế lưu động để quản lý và điều trị F0 tại nhà

Đây là hình thức hoàn toàn mới nhưng lại quan trọng nhất vì giúp giảm tải hệ thống y tế, sàng lọc được các ca có nguy cơ bệnh nặng/tử vong cần nhập viện để điều trị kịp thời nhưng lại có mức đầu tư chi phí thấp nhất. 

Mục tiêu:

  • Phân loại để nhận diện 15% người nhiễm mắc bệnh mức độ trung bình và 5% mắc bệnh mức độ nặng.
  • Cấp cứu các trường hợp chuyển nặng và chuyển tuyến.
  • Tư vấn tự chăm sóc, tự cách ly, theo dõi sức khỏe và điều trị cơ bản tại nhà.
  • Cung cấp thuốc điều trị và hỗ trợ thở oxy (khi cần) cho các trường hợp mắc bệnh nhẹ.
  • Kết hợp thực hiện các biện pháp phòng chống dịch khác (xét nghiệm và tiêm vắc-xin tại nhà…).

Đơn vị quản lý trực tiếp: UBND quận/huyện

Nhân lực

  • Thành lập các trạm y tế, trạm y tế lưu động với nhân lực nòng cốt là cán bộ y tế xã phường.
  • Mỗi trạm y tế lưu động có tối thiểu 5 nhân viên gồm 1 bác sĩ và các nhân viên y tế khác. Khi không đủ nhân sự, huy động từ các cơ sở y tế tư nhân, hội chữ thập đỏ, nhà thuốc, thầy thuốc về hưu, sinh viên y, quân y… Cần có ít nhất 1 nhân viên thông thuộc địa bàn.
  • Mỗi trạm y tế lưu động phục vụ cho khoảng 100 bệnh nhân cần theo dõi. 

Trang thiết bị: Theo QĐ 4042/QĐ BYT về Hướng dẫn tạm thời mô hình trạm y tế lưu động trong bối cảnh dịch COVID-19.

Thuốc: Chuẩn bị theo QĐ 4109/QĐ-BYT về Danh mục thuốc điều trị ngoại trú cho người nhiễm COVID-19 tại nhà.

Hoạt động:

  • Xác định số lượng Trạm y tế lưu động cần thiết lập theo số lượng F0 dự kiến tại địa bàn.
  • Xác định số lượng nhân sự và huy động nhân sự tình nguyện. Tập huấn cho cán bộ tham gia Trạm y tế lưu động các kiến thức và kỹ năng theo yêu cầu công việc. Hướng dẫn triển khai cụ thể các công việc cho đội ngũ nhân viên y tế tuyến cơ sở dưới hình thức cầm tay chỉ việc, học xong có thể dễ dàng áp dụng vào thực tiễn.
  • Mua sắm, trang bị thuốc, trang thiết bị y tế, phương tiện truyền thông và vận chuyển bệnh nhân sẵn sàng cho công tác quản lý, thu dung và điều trị F0 tại nhà. 
  • Truyền thông cho người dân trên các phương tiện thông tin đại chúng, lập kênh kết nối đơn giản, hiệu quả như: Zalo, Viber…
  • Lập danh sách các trường hợp F0 tại địa phương; đánh giá, phân loại nguy cơ người nhiễm SARS-CoV-2 (theo Quyết định số 3646), thu thập thông tin bệnh lý nền từ hộ gia đình; phân chia theo các nhóm nguy cơ; lập danh sách F0 đủ tiêu chuẩn điều trị tại nhà.
  • Chuyển viện các trường hợp F0 không đủ tiêu chuẩn điều trị tại nhà theo Quyết định số 3646.
  • Theo dõi hàng ngày các F0 điều trị tại nhà, đặc biệt là chỉ số SpO2 để đánh giá các nguy cơ chuyển bệnh nặng và chuyển tuyến kịp thời. Hướng dẫn các trường hợp F0 tại nhà dùng thuốc đúng chỉ định, đúng thời điểm. Theo dõi, giám sát điều kiện cách ly tại nhà và tình trạng chăm sóc, dinh dưỡng.
  • Giám sát, phản hồi để cải thiện chất lượng các hoạt động. 

Tham khảo bảng kiểm phân công nhiệm vụ của Trạm y tế lưu động tại ĐÂY.

Tham khảo Cẩm nang Mô hình chăm sóc bệnh nhân Covid ở cộng đồng của Trường ĐH Y Dược TP HCM tại đây.

Tham khảo Hướng dẫn tạm thời về quản lý người nhiễm COVID-19 tại nhà của Bộ Y tế (QĐ 4038/QĐ-BYT) tại đây.

Xem các video hướng dẫn quản lý F0 tại nhà tại đây.


2. Thiết lập và vận hành điều trị Covid (bệnh viện dã chiến, bệnh viện tầng 1, 2)

Mục tiêu: Là bệnh viện đa tầng (dã chiến, tầng 1, 2) để chăm sóc bệnh nhân mức độ trung bình và các F0 có nguy cơ chuyển nặng như người cao tuổi, người mắc bệnh nền, phụ nữ mang thai, người béo phì để phát hiện sớm và chuyển tuyến những người có nguy cơ cao mắc bệnh nặng. Sử dụng bệnh viện quận/huyện đã có và thiết lập thêm bệnh viện dã chiến. Quy mô bệnh viện dựa trên dự báo số F0 có thể có tại địa phương.

Đơn vị quản lý trực tiếp: UBND quận/huyện. Các bệnh viện dã chiến thành lập thêm cần gắn với bệnh viện quận/huyện để hạch toán, quyết toán.

Nhân lực

  • Cán bộ y tế quận/huyện bao gồm: bác sĩ hồi sức cấp cứu, bác sĩ chuyên khoa nội, sản, điều dưỡng, dược sĩ, kỹ thuật viên, kiểm soát nhiễm khuẩn, hành chính, cấp dưỡng, nhân viên vệ sinh và các nhân lực phục vụ khác.
  • F0 đã khỏi bệnh và khỏe mạnh
  • Chi viện từ tuyến tỉnh/TW

Tham khảo hướng dẫn thành lập bệnh viện dã chiến quận 7, TP HCM tại đây.

Tham khảo hướng dẫn thành lập bệnh viện điều trị Covid do các chuyên gia và bác sỹ tại các bệnh viện điều trị Covid 19 soạn thảo tại đây.

Tham khảo QĐ 4111/QĐ-BYT về Hướng dẫn thiết lập cơ sở thu dung, điều trị COVID-19 theo mô hình tháp 3 tầng. 

Trang thiết bị tối thiểu

  • 100% giường có oxy (cổng oxy cắm nhanh hoặc bình oxy thở mask/gọng kính)
  • Hệ thống oxy hóa lỏng cố định hoặc lưu động
  • Máy đo SpO2
  • Máy monitor 5 thông số
  • Máy đo đường huyết
  • Máy CPAP, HFNC
  • Thuốc uống, tiêm: steroid + NOACs, các thuốc điều trị bệnh nền

Tham khảo QĐ 2626/QĐ-BYT về Danh mục nhu cầu trang thiết bị, vật tư tiêu hao và thuốc thiết yếu của các khu vực điều trị người bệnh Covid.

Hoạt động:

  • Xây dựng và ban hành hướng dẫn về thiết lập và vận hành các cơ sở y tế, bệnh viện điều trị ban đầu cho người nhiễm COVID-19 cần nhập viện (bệnh viện tầng 1, 2 theo mô hình 3 tầng điều trị).
  • Tập huấn hướng dẫn cụ thể việc phân luồng, thông khí, phân chia các khoa phòng, điều trị, các công tác chuyên môn, vận hành cho đội ngũ nhân viên y tế địa phương sẽ phụ trách các cơ sở y tế, bệnh viện này. 
  • Từ Hướng dẫn Chẩn đoán và Điều trị Covid (QĐ 4689/QĐ-BYT), tóm tắt lại thành các quy trình điều trị cơ bản nhất cho phù hợp với năng lực của bệnh viện quận/huyện.
  • BV tuyến trung ương đỡ đầu các địa phương,  thực hiện công tác hỗ trợ đào tạo, tập huấn, chỉ đạo tuyến trực tiếp hoặc trực tuyến từ xa.
  • Dự trù, mua sắm đầy đủ thuốc, sinh phẩm xét nghiệm, vật tư tiêu hao, thiết bị y tế theo danh mục hướng dẫn của Bộ Y tế
  • Thiết lập hệ thống oxy trung tâm cho mỗi bệnh viện. Tham khảo hướng dẫn ước tính nhu cầu oxy và thiế lập hệ thống tại đây.

Tham khảo các video tập huấn chuyên môn: Đại học Y Harvard (tiếng Anh), Đại học Y Dược TP HCM (option 1, option 2), Tổ chức Y tế thế giới (tiếng Việt).


3. Thiết lập trung tâm ICU cho tuyến tỉnh

Là tầng điều trị cao nhất trong hệ thống điều trị và có tỷ lệ tử vong cao nhất và có chi phí đầu tư cao nhất. Các BV này nên là mô hình tầng 3 và 2 do vận chuyển BN tầng 2 lên 3 rất khó khăn. 

Căn cứ vào diễn tiến dịch  bệnh và điều kiện nguồn lực của địa phương để tiến hành quyết định triển khai các đơn vị hoặc trung tâm Hồi sức tích cực theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Địa phương lên kế hoạch và phương án cụ thể cho việc triển khai tăng cường năng lực hồi sức tích cực dựa trên tình hình dịch bệnh và xin hỗ trợ từ Bộ Y tế, Sở Y tế về nhân lực, vật lực cụ thể.

Mỗi tỉnh cần có 1-2 trung tâm ICU đặt tại bệnh viện đa khoa tỉnh và bệnh viện phổi của tỉnh. Mỗi trung tâm cần có 1 bệnh viện tuyến tỉnh hoặc tuyến trung ương đỡ đầu để hướng dẫn thiết lập và tư vấn/tập huấn về chuyên môn.

Sẽ tiếp tục cập nhật phần 3.


Tham khảo các văn bản hướng dẫn của Bộ y tế tại đây.


Bài viết sử dụng tài liệu và thông tin từ ThS. BS. Võ Hải Sơn, TS. BS. Nguyễn Quang Vinh (Đại học Y Charite Universitatsmedizin Berlin).

5F

Bảo vệ: Khuyến nghị 12/10/2021

Không có trích dẫn vì bài này được bảo vệ.
5F 5F
15 min read

Bảo vệ: Khuyến nghị 4/10/2021

Không có trích dẫn vì bài này được bảo vệ.
5F 5F
9 min read

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *