Khẩu trang nào phù hợp với các đơn vị hồi sức cấp cứu trong điều trị COVID?

6 min read

Ngô Hoàng Anh

Nghiên cứu viên tại Viện nghiên cứu y khoa Woolcock

Thành viên nhóm 5F COVID

Bối cảnh

Trong hoàn cảnh số ca COVID-19 đang ngày càng tăng cao, áp lực đè nặng lên khối điều trị hồi sức tích cực (ICU) là ngày một lớn. Đi kèm đó, một trong những vấn đề lớn đi kèm đó là vật tư y tế, đặc biệt là khẩu trang N95, một trong những thành trì cuối cùng để bảo vệ các y bác sĩ khỏi lây nhiễm chéo. Trong bài viết này, chúng ta sẽ so sánh hiệu quả bảo vệ của các khẩu trang thuộc các tiêu chuẩn N95 khác nhau, đồng thời xem xét các khẩu trang nào phù hợp để đưa vào sử dụng tại các khoa/phòng/trung tâm ICU.

Tiêu chuẩn khẩu trang N95 sử dụng tại Việt Nam

Hiện tại, quy định duy nhất tại Việt Nam liên quan đến việc lựa chọn sử dụng khẩu trang cho nhân viên y tế trực tiếp tham gia điều trị bệnh nhân dương tính với COVID-19 được quy định tại Quyết định số 1444/QĐ-BYT ngày 29/03/2020 và Quyết định số 5188/QĐ-BYT ngày 14/12/2020, đều của Bộ Y Tế. Quy định này không phân biệt loại khẩu trang sử dụng ở các phòng bệnh thường/bệnh viện dã chiến hay phòng hồi sức cấp cứu, cụ thể như sau:

Các loại khẩu trang chỉ dùng cho kĩ thuật viên xét nghiệm, nhân viên y tế, người tiếp xúc trực tiếp để khám, điều trị, chăm sóc người bệnh COVID-19 là “khẩu trang có hiệu lực lọc cao” (respirator), thường được hiểu chung là khẩu trang N95, gồm các loại tiêu chuẩn tương đương phổ biến:

  • Khẩu trang N95 tiêu chuẩn NIOSH-42C FR84 với Mỹ
  • Khẩu trang FFP2 tiêu chuẩn EN 149-2001 với châu Âu
  • Khẩu trang P2 tiêu chuẩn AS/NZ 1716:2012 với Úc và New Zealand
  • Khẩu trang KN95 tiêu chuẩn GB2626-20 06 với Trung Quốc
  • Khẩu trang DS tiêu chuẩn JMHLW – Notification 214, 2018 với Nhật Bản
  • Khẩu trang cấp độ 1 (1st class) tiêu chuẩn KMOEL-2017-64 với Hàn Quốc

Kiểm tra sản phẩm đạt chuẩn

Để đạt được các tiêu chuẩn của khẩu trang N95 đạt chuẩn NIOSH hoăc tương đương, các sản phẩm khẩu trang đều được trải qua các bài kiểm tra sau:

  • Khí dung NaCl để xác định hiệu quả lọc (filtration efficacy)
  • Khí dung DOP (Dioctyl Phthalate) để xác định sự xâm nhập của hạt bụi và sức cản không khí (particle penetration and air flow resistance)
  • Kiểm tra hít vào, thở ra (inhalation, exhalation) và độ rò rỉ của van nếu có (valve leak test)

Theo bảng phiên giải quy chuẩn được cung cấp bởi 3M (như hình dưới), chúng ta có thể thấy rằng hiệu quả của các loại khẩu trang trong các bài kiểm tra trên là tương đương nhau.

Như vậy, đâu là sự khác biệt?

Điều cần lưu ý là, một trong những điểm yếu của các tiêu chuẩn trên là không kiểm tra hai thông số quan trọng khi sử dụng khẩu trang trong điều kiện thực tế, đó là độ khít (fit factor – FF). Các bài kiểm tra này luôn luôn được thực hiện ở mức độ cơ bản nhất (gọi là fit check) mỗi khi các nhân viên y tế thực hiện mặc bảo hộ cá nhân (PPE) lên người.

Trong điều kiện phòng thí nghiệm, độ khít được đo bằng cách chia nồng độ hạt ở phía trong cho nồng độ hạt ở bên ngoài môi trường. Bài kiểm tra này được gọi là fit test, để phân biệt với fit check thường quy khi mặc bảo hộ lên người. Trong các nghiên cứu, độ khít lớn hơn hoặc bằng 100 hay độ rò rỉ nhỏ hơn hoặc bằng 5 được xem là các khẩu trang đạt chuẩn. Tuy nhiên, đối với tiêu chuẩn của OSHA hay tiêu chuẩn của các khẩu trang FFP, độ khít lớn hơn 10 (N95/FFP2) hoặc lớn hơn 20 (FFP3) đã được xem là khẩu trang đạt chuẩn.

Hiện tại, chưa có một nghiên cứu thống nhất nào để so sánh độ khít và độ rò rỉ của tất cả các khẩu trang có tiêu chuẩn tương đương. Tuy nhiên, đã có nhiều nghiên cứu so sánh đối kháng (head-to-head) giữa 2 khẩu trang thuộc 2 tiêu chuẩn khác nhau, cụ thể như sau:

Nhóm N95, FFP2 và P2

Trong bài tổng hợp của mình, A. Regli và cộng sự cũng chỉ rõ: Với các khẩu trang N95/FFP2/P2 được kiểm tra độ khít, các khẩu trang này đều có độ bảo vệ lớn hơn kì vọng (>20.5 so với 10), đủ để bảo vệ nhân viên y tế khỏi tác nhân gây bệnh, đặc biệt là trong môi trường nồng độ virus cao và thường xuyên phải thực hiện các thủ tục sinh khí dung. Ông cũng nhấn mạnh rằng, mặc dù việc kiểm tra độ khít có thể phát sinh thêm chi phí, việc kiểm tra này là cực kì cần thiết để bảo vệ nhân viên y tế nói riêng và hệ thống chăm sóc sức khoẻ nói chung khỏi các chi phí không đáng có.

N95 và KF94

Trong nghiên cứu của mình được đăng trên Tạp chí Y khoa Hàn Quốc, J.-J. Park và các cộng sự của mình đã chứng minh rằng, khẩu trang N95 sản xuất bởi 3M có hiệu quả bảo vệ cao hơn so với khẩu trang N95 khác, và vượt xa khẩu trang đạt chuẩn KF94, thể hiện qua các bài kiểm tra về fit factor và độ rò rỉ (leakage rate). Các tác giả còn chỉ rõ trong kết luận của mình rằng, đặc biệt khi thực hiện các thủ thuật tạo giọt bắn, khẩu trang N95 luôn luôn nên được ưu tiên so với khẩu trang KF94.

N95 với KN95

Trong nghiên cứu của Eugenia O’Kelly và các cộng sự, một lần nữa, khẩu trang N95 đạt chuẩn NIOSH lại chứng minh được hiệu quả bảo vệ vượt trội trong các bài kiểm tra độ khít so với khẩu trang KN95. Đặc biệt, khẩu trang KN95 cho hiệu quả bảo vệ không khác biệt nhiều so với khẩu trang y tế thông thường hay khẩu trang vải, một kết quả rất tệ nếu so sánh với yêu cầu bảo vệ của khẩu trang trong phòng chăm sóc đặc biệt.

Tuy nhiên, các tác giả cũng cho biết, hầu hết các khẩu trang N95 đều không đạt tiêu chuẩn phòng hộ, và trong bài kiểm tra này, chỉ có các khẩu trang của 3M là vượt qua tiêu chuẩn về độ khít.

Kết luận

Như vậy, việc lựa chọn khẩu trang cho các nhân viên y tế, đặc biệt là các bác sĩ hoạt động trong khu vực hồi sức cấp cứu là cực kì quan trọng. Không chỉ tránh gây lãng phí không cần thiết, việc lựa chọn khẩu trang và kiểm tra độ khít còn đảm bảo các nhân viên y tế không bị lây nhiễm chéo, tránh gây áp lực không cần thiết trên một hệ thống y tế vốn dĩ đã quá tải.

Để thực hiện được việc này, tác giả khuyến cáo chỉ sử dụng các khẩu trang N95 chuẩn NIOSH (Mỹ), FFP2/3 (châu Âu) và P2 (Úc, New Zealand) cho các bác sĩ ở phòng HSCC. Các khẩu trang này, nếu có thể, nên có thông tin về việc thực hiện kiểm tra độ khít và rò rỉ tại các phòng thí nghiệm uy tín trước khi đưa vào sử dụng.

5F

F0: Bốn bước theo dõi và chăm sóc sức…

Dành cho người lớn BƯỚC 1: XÁC ĐỊNH XEM MÌNH CÓ THỰC SỰ NHIỄM SARS-COV-2 KHÔNG Ghi lại ngày đầu tiên xuất hiện triệu...
5F 5F
7 min read

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *